พิธีกรรมของพระสงฆ์

ติกะ คือ หมวด ๓

รตนะ ๓ อย่าง

พระพุทธ ๑  พระธรรม ๑  พระสงฆ์

๑.  ท่านผู้สอนให้ประชุมชนประพฤติชอบด้วย  กาย วงจา ใจ  ตามพระธรรมวินัย ที่ท่านเรียงว่า พุทธศาสนา ชื่อพระพุทธเจ้า

๒.  ระธรรมวินัยที่เป็นคำสั่งสอนของท่าน  ชื่อ พระธรรม

๓.  หมู่ชนที่ฟังคำสอนของท่านแล้ว  ปฏิบัติชอบตามพระธรรมวินัย  ชื่อ พระสงฆ์

คุณของรัตนะ ๓ อย่าง

พระพุทธเจ้ารู้ดีรู้ชอบด้วยพระองค์เองก่อนแล้ว สอนผู้อื่นให้รู้ตามด้วย

พระธรรมย่อมรักษาผู้ปฏิบัติไม่ให้ตกไปในที่ชั่ว

พระสงฆ์ปฏิบัติชอบตามคำสอนของพระพุทธเจ้าแล้ว  สอนผู้อื่นให้กระทำตามด้วย

อาการที่พระพุทธเจ้าทรงสั่งสอน 3 อย่าง

๑.  ทรงสั่งสอนเพื่อจะให้ผู้ฟังรู้ยิ่งเห็นจริงในธรรมที่ควรรู้ควรเห็น

๒.  ทรงสั่งสอนมีเหตุผลที่ผู้ฟังอาจตรองตามให้เห็นจริงได้

๓.  ทรงสั่งสอนเป็นอัศจรรย์  คือผู้ปกิบัติตามย่อมได้ประโยชน์  โดยสมควรแก่ความปฏิบัติ

โอวาทของพระพุทธเจ้า ๓ อย่าง

๑.  เว้นจากทุจริต  คือประพฤติชั่ว ด้วยกาย วาจา ใจ

๒.  ประกอบสุจริต  คือประพฤติชอบ  ด้วยกาย วาจา ใจ

๓.  ทำใจของตนให้หมดจดจากเรื่องเศร้า  หมองใจ  มีโลภ โกรธ หลง เป็นต้น

ทุจริต  ๓ อย่าง

๑.  ประพฤติชั่วด้วยกาย  เรียกกายทุจริต

๒.  ประพฤติชั่วด้วยวาจา  เรียกวจีทุจริต

๓.  ประพฤติชั่วด้วยใจ  เรียกว่ามโนทุจริต

กายทุจริต  ๓ อย่าง

ฆ่าสัตว์ ๑  ลักฉ้อ ๑  ประพฤติผิดในกาม ๑

วจีทุจริต  ๔ อย่าง

พูดเท็จ ๑  พูดส่อเสียด ๑  พูดคำหยาบ ๑  พูดเพ้อเจ้อ ๑

มโนทุจริต  ๓ อย่าง

โลภอยากได้ของเข้า ๑  พยาบาทปองร้ายเขา ๑  เห็นผิดจากครองธรรม ๑

ทุจริต ๓ อย่างนี้เป็นกิจไม่ควรทำ  ควรจะละเสีย

สุจริต  ๓ อย่าง

๑.  ประพฤติชอบด้วยกาย  เรียกว่ากายสุจริต

๒.  ประพฤติชอบด้วยวาจา  เรียกวจีสุจริต

๓.  ประพฤติชอบด้วยใจ  เรียกมโนสุจริต

กายสุจริต  ๓ อย่าง

เว้นจากฆ่าสัตว์ ๑  เว้นจากลักฉ้อ ๑  เว้นจากประพฤติผิดในกาม ๑

วจีสุจริต  ๔ อย่าง

เว้นจากพูดเท็จ ๑  เว้นจากพูดส่อเสียด ๑  เว้นจากพูดคำหยาบ ๑  เว้นจากพูดเพ้อเจ้อ ๑

มโนสุจริต  ๓ อย่าง

ไม่โลภอยากได้ของเขา ๑  ไม่พยาบาทปองร้ายเขา ๑  เห็นชอบตามคลองธรรม ๑

สุจริต  ๓ อย่างนี้  เป็นกิจควรทำ ควรประพฤติ

อกุศลมูล  ๓ อย่าง

รากเง่าของอกุศล  เรียกอกุศลมูล มี  ๓ อย่าง คือ  โลภะ อยากได้ ๑  โทสะ คิดประทุษร้ายเขา ๑  โมหะ  หลงไม่รู้จริง ๑

เมื่ออกุศลมูลเหล่านี้ ๑ ๒ ๓ ก็ดี  มีอยู่แล้ว  อกุศลอื่นที่ยังไม่เกิดก็เกิดขึ้น  ที่เกิดแล้วก็เจริญมากขึ้น  เหตุนั้นควรละเสีย

กุศลมูล  ๓ อย่าง

รากเง่าของกุศล  เรียกกุศลมูล มี  ๓ อย่าง  คือ  อโลภะ ไม่อยากได้ ๑  อโทสะ ไม่คิดประทุษร้ายเขา ๑  อโมหะ ไม่หลง ๑

เมื่อกุศลมูลเหล่านี้ ๑ ๒ ๓ ก็ดี  มีอยู่แล้ว  กุศลอื่นที่ยังไม่เกิดก็เกิดขึ้น  ที่เกิดแล้วก็เจริญมากขึ้น  เหตุนั้นควรให้เกิดมีในสันดาน

สัปปุริสบัญญัติ  คือข้อที่สัตบุรุษตั้งไว้  ๓ อย่าง

๑.  ทาน  สละสิ่งของๆ ตนเพื่อเป็นประโยชน์แก่ผู้อื่น

๒.  ปัพพัชชา  ถือบวช  เ)นอุบายเว้นจากเบียดเบียนกันและกัน

๓. มาตาปิตุอุปัฏฐาน  ปฏิบัตืมารดาบิดาของตนให้เป็นสุข

อปัณณกปฏิปทา  คือปฏิบัติใม่ผิด  ๓ อย่าง

๑.  อินทรียสังวร  สำรวมอินทรีย์ ๖  คือ  ตา หู จนูกลิ้น กาย ใจ  ไม่ยินดียินร้ายเวลาเห็นรูป ฟังเสียง ดมกลิ่น ลิ้มรส ถูกต้องโผฏฐัพพะ รู้ธรรมารมณ์ด้วยใจ

๒.  โภชเน มัตตัญญุตา  รู้จักประมาณในการกินอาหารแต่พอควร  ไม่มากไม่น้อย

๓.  ชาคริยานุโยค  ประกอบความเพียรเพื่อชำระใจให้หมดจด  ไม่เห็นแก่นอนมากนัก

บุญกิริยาวัตถุ  ๓ อย่าง

สิ่งเป็นที่ตั้งแห่งการบำเพ็ญบุญ  เรียกว่าบุญกิริยาวัตถุ  โดยย่อมี  ๓ ย่าง

๑.  ทานมัย  บุญสำเร็จด้วยการบริจาคทาน

๒.  ศีลมัย  บุญสำเร็จด้วยการรักษาศีล

๓.  ภวนามัย  บุญสำเร็จด้วยการเจริญภาวนา

สามัญลักษณะ  ๓ อย่าง

ลักษณะที่เสมอกันแก่สังขารทั้งปวง  เรียกสามัญลักษณะ  ไตรลักษณะก็เรียก  แจกเป็น  ๓ อย่าง

๑.  อนิจจตา  ความเป็นของไม่เที่ยง

๒.  ทุกขตา  ความเป็นทุกข์

๓.  อนัตตตา  ความเป็นของไม่ใช่ตน