อาทิตย์ขึ้น อาทิตย์ตก
(20) เวลาเป็นสิ่งสำคัญในโหราศาสตร์ ดังนั้นเมื่อถือเอาเวลาที่เริ่มได้รับแสงอาทิตย์หรือที่เรียกว่าเวลาอาทิตย์ขึ้น คือเมื่ออาทิตย์ขึ้นสู่เส้นขอบฟ้าตะวันออกเป็นเวลาขึ้นวันใหม่ ก็จำต้องหาเวลาอาทิตย์ขึ้นให้ถูกต้องกับความเป็นจริง เฉพาะแต่ละท้องถิ่นและวัน คือเมื่อต้องการรู้เวลาอาทิตย์ขึ้นและตก ณ สถานที่ ๆ อยู่ในระยะวิถันดรหรือระยะรุ้งเท่าไร ก็ต้องหาเวลาที่อาทิตย์ขึ้นและตกเฉพาะระยะรุ้งและวันนั้น วิธีหาอาทิตย์ขึ้นอาทิตย์ตกเป็นวิธีที่ต้องปฏิบัติอย่างละเอียด เพราะเกี่ยวพันแก่สิ่งอื่น ๆ หลายอย่าง เพื่อมิให้เป็นการยุ่งยากได้ให้สูตรสำเร็จไว้ในที่นี้ เมื่ออยากรู้ว่าจังหวัดใด อาทิตย์ขึ้น หรือตกเมื่อใดก็ตรวจดูวิถันดรจากตารางข้างต้นแล้วดูตามตารางนี้.
ตารางเวลาอาทิตย์ขึ้น
ที่ วิถันดรเหนือ
อาทิตย์ขึ้น: เดือนมกราคม
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
ขึ้น 6.1 น. |
6.18 น. |
6.36 น. |
6.57 น. |
| 6 ถึง 10 |
6.4 |
6.20 |
6.38 |
6.57 |
| 11 ถึง 15 |
6.6 |
6.21 |
6.38 |
6.57 |
| 16 ถึง 20 |
6.7 |
6.22 |
6.38 |
6.56 |
| 21 ถึง 25 |
6.9 |
6.23 |
6.38 |
6.54 |
| 26 ถึง 31 |
6.10 |
6.23 |
6.36 |
6.52 |
อาทิตย์ขึ้น: เดือนกุมภาพันธ์
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
6.10 |
6.22 |
6.35 |
6.59 |
| 6 ถึง 10 |
6.11 |
6.21 |
6.32 |
6.45 |
| 11 ถึง 15 |
6.11 |
6.20 |
6.30 |
6.41 |
| 16 ถึง 20 |
6.10 |
6.19 |
6.27 |
6.36 |
| 21 ถึง 25 |
6.10 |
6.17 |
6.24 |
6.32 |
| 26 ถึง 29 |
6.9 |
6.15 |
6.21 |
6.27 |
0° คือ องศา เช่น 10° คือ 10 องศา
อาทิตย์ขึ้น: เดือนมีนาคม
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 |
6.9 |
6.15 |
6.21 |
6.27 |
| 2 ถึง 5 |
6.7 |
6.13 |
6.18 |
6.23 |
| 6 ถึง 10 |
6.7 |
6.10 |
6.14 |
6.17 |
| 11 ถึง 15 |
6.6 |
6.7 |
6.9 |
6.11 |
| 16 ถึง 20 |
6.5 |
6.5 |
6.5 |
6.5 |
| 21 ถึง 25 |
6.3 |
6.2 |
6.1 |
5.59 |
| 26 ถึง 31 |
6.2 |
5.59 |
6.55 |
5.53 |
อาทิตย์ขึ้น: เดือนเมษายน
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
6.0 |
5.56 |
5.51 |
5.46 |
| 6 ถึง 10 |
5.58 |
5.53 |
5.47 |
5.41 |
| 11 ถึง 15 |
5.57 |
5.50 |
5.43 |
5.34 |
| 16 ถึง 20 |
5.56 |
5.47 |
5.39 |
5.29 |
| 21 ถึง 25 |
5.55 |
5.45 |
5.35 |
5.24 |
| 26 ถึง 30 |
5.54 |
5.43 |
5.32 |
5.19 |
อาทิตย์ขึ้น: เดือนพฤษภาคม
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
5.53 |
5.42 |
5.29 |
5.15 |
| 6 ถึง 10 |
5.53 |
5.40 |
5.26 |
5.11 |
| 11 ถึง 15 |
5.53 |
5.39 |
5.24 |
5.7 |
| 16 ถึง 20 |
5.53 |
5.38 |
5.22 |
5.4 |
| 21 ถึง 25 |
5.53 |
5.38 |
5.21 |
5.2 |
| 26 ถึง 31 |
5.54 |
5.38 |
5.20 |
5.0 |
อาทิตย์ขึ้น: เดือนมิถุนายน
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
5.54 |
5.38 |
5.20 |
4.9 |
| 6 ถึง 10 |
5.55 |
5.38 |
5.20 |
4.58 |
| 11 ถึง 15 |
5.56 |
5.39 |
5.20 |
4.58 |
| 16 ถึง 20 |
5.57 |
5.40 |
5.21 |
4.59 |
| 21 ถึง 25 |
6.10 |
6.17 |
6.24 |
6.32 |
| 26 ถึง 31 |
6.0 |
5.42 |
5.29 |
5.1 |
อาทิตย์ขึ้น: เดือนกรกฎาคม
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
6.0 |
5.43 |
6.21 |
6.27 |
| 6 ถึง 10 |
6.1 |
5.45 |
6.38 |
6.23 |
| 11 ถึง 15 |
6.2 |
5.46 |
6.14 |
6.17 |
| 16 ถึง 20 |
6.2 |
5.47 |
6.9 |
6.11 |
| 21 ถึง 25 |
6.3 |
5.47 |
6.5 |
6.5 |
| 26 ถึง 31 |
6.3 |
5.49 |
6.1 |
5.53 |
อาทิตย์ขึ้น: เดือนสิงหาคม
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
6.2 |
5.50 |
5.36 |
5.20 |
| 6 ถึง 10 |
6.2 |
5.50 |
5.38 |
5.24 |
| 11 ถึง 15 |
6.1 |
5.51 |
5.40 |
5.06 |
| 16 ถึง 20 |
6.0 |
5.51 |
5.41 |
5.29 |
| 21 ถึง 25 |
5.59 |
5.51 |
5.42 |
5.32 |
| 26 ถึง 31 |
5.58 |
5.51 |
5.44 |
5.35 |
อาทิตย์ขึ้น: เดือนกันยายน
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
5.56 |
5.50 |
5.45 |
5.33 |
| 6 ถึง 10 |
5.55 |
5.50 |
5.46 |
5.36 |
| 11 ถึง 15 |
5.52 |
5.50 |
5.47 |
5.45 |
| 16 ถึง 20 |
5.50 |
5.49 |
5.48 |
5.46 |
| 21 ถึง 25 |
5.49 |
5.49 |
5.49 |
5.49 |
| 26 ถึง 30 |
5.47 |
5.49 |
5.50 |
5.52 |
อาทิตย์ขึ้น: เดือนตุลาคม
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
5.46 |
5.47 |
5.52 |
5.55 |
| 6 ถึง 10 |
5.44 |
5.48 |
5.53 |
5.57 |
| 11 ถึง 15 |
5.43 |
5.48 |
5.54 |
6.1 |
| 16 ถึง 20 |
5.42 |
5.49 |
5.56 |
6.4 |
| 21 ถึง 25 |
5.41 |
5.50 |
5.58 |
6.8 |
| 26 ถึง 31 |
5.40 |
5.50 |
6.0 |
6.12 |
อาทิตย์ขึ้น: เดือนพฤศจิกายน
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
5.40 |
5.51 |
6.3 |
6.16 |
| 6 ถึง 10 |
5.40 |
5.53 |
6.6 |
6.20 |
| 11 ถึง 15 |
5.41 |
5.54 |
6.7 |
6.24 |
| 16 ถึง 20 |
5.42 |
5.56 |
6.11 |
6.27 |
| 21 ถึง 25 |
5.43 |
5.57 |
6.14 |
6.33 |
| 26 ถึง 30 |
5.45 |
6.1 |
6.18 |
6.37 |
อาทิตย์ขึ้น: เดือนธันวาคม
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
5.47 |
6.3 |
6.30 |
6.41 |
| 6 ถึง 10 |
5.49 |
6.6 |
6.24 |
6.44 |
| 11 ถึง 15 |
5.51 |
6.8 |
6.27 |
6.48 |
| 16 ถึง 20 |
5.54 |
6.11 |
6.30 |
6.51 |
| 21 ถึง 25 |
5.56 |
6.13 |
6.32 |
6.53 |
| 26 ถึง 31 |
5.57 |
6.16 |
6.34 |
6.55 |
ตารางเวลาอาทิตย์ตก
วิถันดรเหนือ
อาทิตย์ตก: เดือนมกราคม
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
18.9 |
17.52 |
17.34 |
18.14 |
| 6 ถึง 10 |
18.11 |
17.55 |
17.38 |
17.18 |
| 11 ถึง 15 |
18.13 |
17.57 |
17.51 |
17.22 |
| 16 ถึง 20 |
18.14 |
18.00 |
17.44 |
17.26 |
| 21 ถึง 25 |
18.16 |
18.2 |
17.47 |
17.30 |
| 26 ถึง 31 |
18.17 |
18.4 |
17.50 |
17.35 |
อาทิตย์ตก: เดือนกุมภาพันธ์
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
17.18 |
18.6 |
17.54 |
17.40 |
| 6 ถึง 10 |
18.18 |
18.8 |
17.56 |
17.44 |
| 11 ถึง 15 |
18.18 |
18.8 |
17.59 |
17.48 |
| 16 ถึง 20 |
18.17 |
18.10 |
18.1 |
17.52 |
| 21 ถึง 25 |
18.17 |
18.10 |
18.3 |
17.56 |
| 26 ถึง 29 |
18.16 |
18.10 |
18.5 |
17.58 |
อาทิตย์ตก: เดือนมีนาคม
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 |
18.16 |
18.10 |
18.5 |
17.58 |
| 2 ถึง 5 |
18.15 |
18.11 |
18.6 |
18.1 |
| 6 ถึง 10 |
18.14 |
18.11 |
18.8 |
18.4 |
| 11 ถึง 15 |
18.13 |
18.11 |
18.10 |
18.8 |
| 16 ถึง 20 |
18.11 |
18.11 |
18.11 |
18.11 |
| 21 ถึง 25 |
18.10 |
18.11 |
18.12 |
18.14 |
| 26 ถึง 31 |
18.7 |
18.11 |
18.14 |
18.17 |
อาทิตย์ตก: เดือนเมษายน
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
18.6 |
18.32 |
18.15 |
18.20 |
| 6 ถึง 10 |
18.5 |
18.13 |
18.16 |
18.24 |
| 11 ถึง 15 |
18.4 |
18.14 |
18.18 |
18.26 |
| 16 ถึง 20 |
18.2 |
18.15 |
18.19 |
18.30 |
| 21 ถึง 25 |
18.2 |
18.16 |
18.21 |
18.33 |
| 26 ถึง 30 |
18.1 |
18.17 |
18.25 |
18.36 |
อาทิตย์ตก: เดือนพฤษภาคม
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
18.0 |
18.12 |
18.25 |
18.39 |
| 6 ถึง 10 |
18.0 |
18.13 |
18.26 |
18.42 |
| 11 ถึง 15 |
18.0 |
18.14 |
18.28 |
18.46 |
| 16 ถึง 20 |
18.0 |
18.15 |
18.30 |
18.49 |
| 21 ถึง 25 |
18.0 |
18.16 |
18.32 |
18.52 |
| 26 ถึง 31 |
18.1 |
18.17 |
18.34 |
18.55 |
อาทิตย์ตก: เดือนมิถุนายน
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
18.2 |
18.18 |
18.37 |
18.58 |
| 6 ถึง 10 |
18.3 |
18.20 |
18.38 |
19.0 |
| 11 ถึง 15 |
18.4 |
18.21 |
18.40 |
19.2 |
| 16 ถึง 20 |
18.5 |
18.22 |
18.41 |
19.4 |
| 21 ถึง 25 |
18.6 |
18.24 |
18.42 |
19.4 |
| 26 ถึง 30 |
18.7 |
18.24 |
18.43 |
19.5 |
อาทิตย์ตก: เดือนกรกฎาคม
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
18.8 |
18.25 |
18.43 |
19.5 |
| 6 ถึง 10 |
18.9 |
18.25 |
18.43 |
19.4 |
| 11 ถึง 15 |
18.10 |
18.25 |
18.43 |
19.3 |
| 16 ถึง 20 |
18.10 |
18.25 |
18.42 |
19.1 |
| 21 ถึง 25 |
18.10 |
18.24 |
18.40 |
18.59 |
| 26 ถึง 31 |
18.10 |
18.23 |
18.38 |
18.55 |
อาทิตย์ตก: เดือนสิงหาคม
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
18.9 |
18.22 |
18.35 |
18.51 |
| 6 ถึง 10 |
18.9 |
18.20 |
18.32 |
18.47 |
| 11 ถึง 15 |
18.8 |
18.18 |
18.29 |
18.42 |
| 16 ถึง 20 |
18.7 |
18.16 |
18.26 |
18.37 |
| 21 ถึง 25 |
18.6 |
18.13 |
18.22 |
18.32 |
| 26 ถึง 30 |
18.4 |
18.10 |
18.18 |
18.26 |
อาทิตย์ตก: เดือนกันยายน
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
18.0 |
18.12 |
18.25 |
18.39 |
| 6 ถึง 10 |
18.0 |
18.13 |
18.26 |
18.42 |
| 11 ถึง 15 |
18.0 |
18.14 |
18.28 |
18.46 |
| 16 ถึง 20 |
18.0 |
18.15 |
18.30 |
18.49 |
| 21 ถึง 25 |
18.0 |
18.16 |
18.32 |
18.52 |
| 26 ถึง 31 |
18.1 |
18.17 |
18.34 |
18.55 |
อาทิตย์ตก: เดือนตุลาคม
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
17.52 |
17.49 |
17.46 |
17.42 |
| 6 ถึง 10 |
17.50 |
17.46 |
17.41 |
17.36 |
| 11 ถึง 15 |
17.49 |
17.43 |
17.37 |
17.30 |
| 16 ถึง 20 |
17.48 |
17.41 |
17.34 |
17.25 |
| 21 ถึง 25 |
17.48 |
17.39 |
17.30 |
17.20 |
| 26 ถึง 31 |
17.47 |
17.37 |
17.27 |
17.16 |
อาทิตย์ตก: เดือนพฤศจิกายน
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
17.47 |
17.36 |
17.24 |
17.11 |
| 6 ถึง 10 |
17.48 |
17.35 |
17.22 |
17.7 |
| 11 ถึง 15 |
17.47 |
17.35 |
17.20 |
17.4 |
| 16 ถึง 20 |
17.49 |
17.35 |
17.20 |
17.2 |
| 21 ถึง 25 |
17.51 |
17.35 |
17.19 |
17.1 |
| 26 ถึง 31 |
17.52 |
17.36 |
17.19 |
17.0 |
อาทิตย์ตก: เดือนธันวาคม
| วันที่ | 0° | 1° - 10° | 11° - 20° | 21° - 30° |
| 1 ถึง 5 |
17.54 |
17.38 |
17.20 |
17.0 |
| 6 ถึง 10 |
17.56 |
17.39 |
17.21 |
17.0 |
| 11 ถึง 15 |
17.58 |
17.41 |
17.23 |
17.2 |
| 16 ถึง 20 |
18.1 |
17.44 |
17.25 |
17.4 |
| 21 ถึง 25 |
18.3 |
17.46 |
17.28 |
17.6 |
| 26 ถึง 30 |
18.6 |
17.49 |
17.30 |
17.9 |
หมายเหตุ:ผู้เรียบเรียง-AstroNeemo
ตารางอาทิตย์ขึ้นและอาทิตย์ตกในบทนี้เป็นตารางสำเร็จตามแนวตำราโบราณ ใช้ประกอบการคำนวณเวลาและลัคน์ โดยต้องอ่านคู่กับวิถันดรหรือเส้นรุ้งของจังหวัดที่ต้องการคำนวณ
วิธีอ่านตารางอย่างง่าย ให้เลือกเดือนก่อน จากนั้นเลือกช่วงวันที่ แล้วเลือกช่วงวิถันดรเหนือหรือเส้นรุ้งของสถานที่ จึงจะได้เวลาอาทิตย์ขึ้นหรืออาทิตย์ตกโดยประมาณ
ตัวอย่างเช่น ถ้าต้องการหาเวลาอาทิตย์ขึ้นวันที่ 7 มกราคม ของจังหวัดที่อยู่เส้นรุ้งเหนือประมาณ 13° เช่น กรุงเทพฯ ให้ดูตาราง “อาทิตย์ขึ้น: เดือนมกราคม” วันที่ 7 อยู่ในช่วง “6 ถึง 10” และกรุงเทพฯ อยู่ในคอลัมน์ “11° - 20°” จึงอ่านได้ว่าอาทิตย์ขึ้นประมาณ 6.38 น.
สรุปคือ ตารางนี้ไม่ได้ดูตามชื่อจังหวัดโดยตรง แต่ต้องรู้ก่อนว่าสถานที่นั้นอยู่เส้นรุ้งกี่องศา แล้วนำไปเทียบกับเดือนและวันที่ วิธีจำสั้น ๆ คือ “เลือกเดือน → เลือกช่วงวันที่ → เลือกช่วงเส้นรุ้งของสถานที่ → ได้เวลาอาทิตย์ขึ้น/ตกโดยประมาณ”
ในการใช้งานปัจจุบัน ผู้เรียนควรตรวจเทียบกับปฏิทินดาราศาสตร์หรือโปรแกรมคำนวณสมัยใหม่อีกชั้นหนึ่ง เพราะเวลาอาทิตย์ขึ้นและอาทิตย์ตกจริงอาจเปลี่ยนตามตำแหน่งภูมิศาสตร์ ความสูงของพื้นที่ เส้นขอบฟ้า และมาตรฐานเวลาที่ใช้ในแต่ละยุค