กาลและเวลา

ภาพประกอบ

(12) กาลได้แก่ ปี เดือน วัน วันเป็นมูลฐานของกาล ทางโหราศาสตร์ถือว่าวันหนึ่งเริ่มแต่อาทิตย์ขึ้นถึงอาทิตย์ขึ้นอีกหนหนึ่งเป็น 1 วัน วันแบ่งออกเป็นส่วนย่อยหลายส่วน เดือนถือเอาเมื่ออาทิตย์โคจรได้ตลอด 1 ราศีเป็น 1 เดือน ปีถือเอาเมื่ออาทิตย์โคจรได้ตลอดจักรราศีรอบหนึ่งเป็น 1 ปี

(13) เวลาเริ่มต้นของวันถือเอาเมื่ออาทิตย์ขึ้น สมัยโบราณกาลท่านให้สั่งเกตดูว่า ถ้าเห็นใบไม้ชัด หรือพอเห็น ลายมือก็ถือว่าเป็นเวลาที่เริ่มวันใหม่ ปัจจุบันมีวิธีคำนวณหาอาทิตย์ขึ้น คือเวลาที่ดวงอาทิตย์ขึ้นเมื่อกึ่งกลางของดวงอาทิตย์ อยู่ตรงเส้นขอบฟ้าตะวันออกพอดี ขณะนี้ถือว่าเป็นเวลาที่เริ่มขึ้นวันใหม่ จะเป็นเวลาเท่าไรให้คิดเทียบตามเวลานาฬิกา

ที่ต้องเทียบนี้เพราะในสมัยโบราณใช้นาฬิกาแดด ซึ่งนับเวลาหลังจากพระอาทิตย์ขึ้นตามท้องถิ่นจึงเรียกว่าเป็นเวลาจริง ส่วนปัจจุบันเราใช้เวลาจากนาฬิกาที่เดินด้วยเครื่องจักร ฉะนั้นจึงต้องคิดเทียบหาเวลาจริงจึงจะได้สิ่งที่ต้องการทางโหราศาสตร์ที่ถูกต้อง.

หมายเหตุ:ผู้เรียบเรียง-AstroNeemo

นาฬิกาแดดเป็นหลักฐานสำคัญว่า การกำหนดเวลาในวิชาโบราณอาศัย “เงา” และการสังเกตดวงอาทิตย์อย่างละเอียด มิใช่เพียงการดูเวลาตามนาฬิกากลเท่านั้น ตัวอย่างที่มีชื่อเสียงคือวงล้อของวิหารสุริยะโกณารก ประเทศอินเดีย ซึ่งบทความอ้างอิงอธิบายว่าใช้เงาตกบนซี่ล้อและเม็ดรอบวงล้อเพื่ออ่านเวลาได้ละเอียด

• ซี่ล้อหลักแบ่งเวลาในหนึ่งวันออกเป็นช่วงใหญ่ ๆ โดยระยะระหว่างซี่หลักเท่ากับประมาณ 3 ชั่วโมง
• ซี่ล้อรองอยู่กึ่งกลางระหว่างซี่หลัก ช่วยแบ่งช่วงเวลา 3 ชั่วโมงออกเป็นครึ่งหนึ่ง หรือประมาณ 90 นาที
• เม็ดรอบขอบล้อช่วยแบ่งเวลาให้ละเอียดขึ้น โดยใช้ตำแหน่งเงาที่ตกบนเม็ดหรือระหว่างเม็ดเพื่อประมาณเวลา

เมื่อเทียบกับข้อความในตำราเรื่อง “เวลาจริง” จึงเห็นว่าโหราศาสตร์ดั้งเดิมให้ความสำคัญกับเวลาที่สัมพันธ์กับดวงอาทิตย์และท้องถิ่น การใช้เวลานาฬิกาสมัยใหม่จึงต้องมีการเทียบเวลาให้ถูกต้องก่อนนำไปใช้คำนวณดวงชะตา

ที่มาเนื้อหาอธิบาย: HinduFAQs - Sundial at Konark Sun Temple