บทที่ 6

เวลา

˜

61.  ส่วนต่าง ๆ ของเวลา ส่วนมากของเวลาเริ่มต้นด้วยตาตะประ  ซึ่งเป็นส่วนย่อยที่น้อยที่สุดถึงกัลป์ (เท่ากับ 432 โกฏิปีนักษัตร) วันเริ่มแต่วันอาทิตย์ขึ้นถึงอาทิตย์ขึ้น  ส่วนต่าง ๆ ของเวลาแบ่งเป็นส่วนย่อยดังนี้ :

60  ตาตะประ       เป็น  1  ประ

60  ประ                ,,     1  วิลิปดา

60  วิลิปดา            ,,     1  ลิปดา

60  ลิปดา                ,,     1  วิฆทิ

60  วิฆทิ                ,,     1  ฆทิ

60  ฆทิ                  ,,     1  วัน

ผลจากการคำนวณและค้นคว้าในสมัยนี้ได้กำหนดวัน 3 ประเภท.

(ก)  วันนักษัตร   เท่ากับ 23 ชั่วโมง  56 นาทีของวันมัธยมกาล  เรียกว่านักษัตรทิน.

(ข)  วันสุริยะหรือวันแดด  มากกว่าวันนักษัตรประมาณ 4 นาที  เรียกว่าสาวะนะทิน  เริ่มแต่อาทิตย์ขึ้นถึงอาทิตย์ขึ้น.

(ค)  วันสุริยะมัธยม  ระยะเวลาของวันสุริยะมัธยมเฉลี่ยจากจำนวนวันตลอดทั้งปี.

เดือนที่นิยมใช้กันอยู่ในสมัยนี้มีอยู่ 2 อย่าง  จันทรมนะ  (จันทรคติ)  และสุริยะมนะ (สุริยะคติ)  เดือนจันทรมนะ  เกิดจากมูลฐานการโคจรของดวงจันทร์  เมื่อจันทร์โคจรได้ตลอด 1 รอบจักรราศีได้ประมาณ 30 วันหรือดิถี  เป็นระยะเวลาจากดวงจันทร์ดับถึงดวงจันทร์ดับอีกหนหนึ่ง  เดือนสุริยะมนะเป็นระยะเวลาที่อาทิตย์โคจรได้ 1 ราศีประมาณ 30 วันเศษ  สุริยะมนะและปีนักษัตรเป็นปีที่ใช้ในโหราศาสตร์  ปีจันทรมนะเป็นปีที่ใช้กันอยู่ทั่วไป.

เวลา 31


ระยะเวลาของปีต่าง ๆ ที่ได้จากการคำนวณสมัยนี้ มีดังนี้ :

ปีฤดูกาล  365 วัน   5 ชั่วโมง   48 นาที   46 วินาที.

ปีนักษัตร 365 วัน   6 ชั่วโมง     9 นาที     9 วินาที.

ปีอปรกติ  365 วัน   6 ชั่วโมง  13 นาที   48  วินาที.

62.  เวลามัธยมท้องถิ่น (Local mean time)  เวลามัธยมท้องถิ่น (L.M.T.) เป็นสาระสำคัญสำคัญและจำเป็นสำหรับการคำนวณดวงชะตาเมื่ออาทิตย์จรผ่านอุจจเราขา (เส้นศูนย์เที่ยง)  ณ ที่หนึ่งถิ่นใด  ขณะนั้นเป็นเวลา 12 นาฬิกาหรือเที่ยงวันเฉพาะท้องถิ่น  เมื่อดวงอาทิตย์ขึ้นถึงจุดสูงสุดของวันตรงกับท้องถิ่นไหนเป็นเวลาเที่ยงของถิ่นนั้น  ขอให้สังเกตเป็นพิเศษว่าเวลาที่ได้จากนาฬิกากลเฉพาะวันหนึ่ง ๆ นั้น  ไม่ใคร่ตรงกับเวลามัธยมท้องถิ่น  เวลามัธยมท้องถิ่นเป็นวัตถุประสงค์  เพื่อประโยชน์ในการพิจารณาเหตุการณ์  ในชีวิตของบุคคล  การจดเวลาเกิดจากนาฬิกากลทุกชนิดจะต้องระวังอย่างกวดขันว่า  นาฬิกานั้นเที่ยงตรงดี  การคำนวณผูกดวงชะตาสิ่งแรกที่จะต้องรู้แน่ชัดก็คือเวลามัธยมท้องถิ่นเมื่อเกิด  ระยะเวลามัธยมท้องถิ่นเฉพาะสถานที่นั้นอาศัยระยะองศา ทีฆ. (ระยะแวง)  เป็นหลัก  ได้ผลจากการคำนวณสอบสวนว่าระยะ 1 องศาของทีฆ. เท่ากับ 4 นาทีของเวลามัธยม.

กรีนิช (Greenwich)  อยู่ที่ทีฆ. (แวง) 0 องศา  จึงถือเอาที่กรีนิชเป็นศูนย์กลางของเวลามัธยมเรียกว่าเวลามัธยมกรีนิช  (Greenwich mean time)  สถานที่นี้อยู่ทางตะวันออกของกรีนิชเวลาของสถานที่นั้นก็มากกว่าเวลาที่กรีนิชของศาละ 4 นาทีทุกองศา  ถ้าสถานที่นั้นอยู่ทางตะวันตกของกรีนิชเวลาของสถานที่นั้นก็น้อยกว่าที่กรีนิชของศาละ 4 นาทีทุกองศา  เพราะสถานที่ที่อยู่ทางตะวันออกของกรีนิชได้รับแสงอาทิตย์ก่อนกรีนิช  และทางตะวันตกของกรีนิชรับแสงอาทิตย์ที่หลัง  กรีนิช  ดังนั้นเวลา ณ สถานที่หนึ่งที่ใดทางตะวันออกของกรีนิชจึงล่วงไปก่อนเวลาที่กรีนิชส่วนทางตะวันตกของกรีนิชก็ล่าช้าไป  (สุดแท้แต่ระยะทีฆ.)  เช่นถ้าที่กรีนิชเป็นเวลาเที่ยงที่ท้องถิ่นทางตะวันออก 1 องศาจากรีนิชจะเป็นเที่ยงกับ 4 นาที  และที่ท้องถิ่นทางตะวันตก 1 องศาจากกรีนิชจะเป็นเพียง 11.56 น.  ก่อนเที่ยง.

32                                                                   โหราวิทยา


การตัดทีฆ. ลงเป็นเวลาโดยวิธีง่าย ๆ ให้เอา 15 หาร  องศาลิปดา  ได้ผลให้เป็นเวลา  เช่นตัวอย่างสถานที่แห่งหนึ่งที่ทีฆ. 77° 35 ตะวันออกของกรีนิช  เอา 15 หารองศาลิปดาดังนี้ :

77°  35 ÷ 15,  77° ÷ 15 = 5   เป็นชั่วโมง  เศษ 2.

(เศษ 2 X 60 + 35) = 155'   - 15 = 10  เป็นนาที  เศษ 5

(เศษ 5 X 60) 300 ÷ 15 = 20  เป็นวินาที.

ฉะนั้น  77°  35'   ÷ 15 = 5  ชั่วโมง 10 นาที  20 วินาที.

สถานที่ทางตะวันออกของกรีนิชเวลามัธยมท้องถิ่นล่วงไปก่อนหรือมากกว่าเวลามัธยมกรีนิช 4 ชั่วโมง 10 นาที 20 วินาที  คือถ้าที่กรีนิชเป็นเวลาเที่ยงเวลามัธยมท้องถิ่นของสถานที่ (ที่ 77°  35'   ตะวันออก)  จะเป็นเวลา 17 นาฬิกา 10 นาที 20 วินาที.

จะได้เวลามัธยมท้องถิ่นโดยเอาเวลา 4 นาทีต่อ 1 องศา  บวกหรือลบกับเวลามัธยมกรีนิช  สุดแท้แต่ท้องถิ่นนั้นอยู่ในทีฆ.  ตะวันออกหรือตะวันตกของกรีนิช.

เวลามัธยมกรีนิช  เป็นเวลามัธยมท้องถิ่น

= เวลามัธยมท้องถิ่น

15

เวลามัธยมกรีนิช + หรือ – องศาทีฆ.

ถ้าท้องถิ่นนั้นอยู่ทางตะวันออกของกรีนิช +

ถ้าท้องถิ่นนั้นอยู่ทางตะวันตกของกรีนิช    -

ตัวอย่าง  6 หาเวลามัธยมท้องถิ่นของสถานที่แห่งหนึ่งซึ่งอยู่ทางตะวันตกของกรีนิช 78°  เมื่อเวลามัธยมกรีนิชเป็นเวลาเที่ยงวัน.

เวลามัธยมท้องถิ่น  12 -

78° ÷ 15 = 5 เศษ 3

(เศษ 3 X 60) = 180 ÷ 15 = 12

เวลา 33

= 5 ชั่วโมง  12 นาที

แปลงเที่ยง (12 น.)  เป็น 11    60

5    12

= 6     48

(เพราะท้องถิ่นนั้นอยู่ทางตะวันตกของกรีนิช)

ฉะนั้นเวลามัธยมท้องถิ่น (ที่ 78°  ตะวันตก)  6.48 น.  ก่อนเที่ยง.

63.  เวลาอัตรา (Standard Time) ประเทศต่าง  ๆ ได้เลือกตั้งเวล่าขึ้นใช้ภายในประเทศทั่วประเทศหรือเฉพาะแต่ภาคใหญ่ ๆ ของประเทศเรียกว่าเวลาอัตรา  เวลาอัตราเป็นกฎของเวลาสำหรับประเทศ  เป็นเวลาท้องถิ่นของจังหวัดสำคัญบางจังหวัดในประเทศ  (เวลาอัตราที่ใช้ในประเทศไทยทุกวันนี้ตรงกับเวลาท้องถิ่นของจังหวัดอุบล)  ถ้าเกิดในจังหวัดที่เวลาอัตราตรงกับเวลาท้องถิ่นก็ได้  เวลาเกิดที่ถูกต้องเป็นเวลามัธยมท้องถิ่น  ถ้ามิฉะนั้นก็ต้องตัดเวลาอัตราเป็นเวลามัธยมท้องถิ่น  ต้องรู้ว่าเวลาอัตรานั้นนำมาใช้ในประเทศแต่เมื่อไร  (ประเทศสยามเริ่มใช้เวลาอัตราเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2463 เร็วกว่าเวลามัธยมกรีนิช 7 ชั่วโมง)  ตั้งแต่วันที่ใช้เวลาอัตราต้องตัดเวลาอัตราเป็นเวลาท้องถิ่น  เช่นตัวอย่างกรุงเทพฯ อยู่ที่ ทีฆ. 100° 29'   32"    ตะวันออกของกรีนิช  คิดเป็นเวลาได้ 6 ชั่วโมง  41 นาที  58 วินาที  ก่อนเวลามัธยมกรีนิช  แต่เวลาอัตราที่ได้จากนาฬิกาเป็น 7 ชั่วโมง  หมายความว่า  ถ้าเวลามัธยมกรีนิช  แต่เวลาอัตราที่ได้จากนาฬิกาเป็น 7 ชั่วโมง  หมายความว่า  ถ้าเวลามัธยมกรีนิชเป็นเวลาเที่ยงวัน  เวลามัธยมท้องถิ่นสำหรับกรุงเทพฯ  จะเป็น 18 นาฬิกา 41 นาที 58 วินาที  แต่เวลาอัตราที่ได้จากนาฬิกาจะเป็น 19 นาฬิกา.

เวลาอัตรา + หรือ – ด้วยจำนวนแตกต่างระหว่างทีฆ.  ท้องถิ่นและทีฆ. อัตรา (แปลงเป็นเวลาแล้ว) = เวลามัธยมท้องถิ่น.

+ ถ้า ทีฆ. ท้องถิ่นมากกว่า ทีฆ. อัตรา.

- ถ้า  ทีฆ. ท้องถิ่นน้อยกว่า ทีฆ. อัตรา.

5

34                                                                   โหราวิทยา


64.  ดวงชะตาตัวอย่าง วันที่ 16 ตุลาคม พ.ศ. 2461 เวลา 2.20 ล.ท. (เวลาอัตรา) ที่วิถันดรเหนือ 13 องศา  ทีฆันดรตะวันออก 77 องศา  35 ลิปดา  (ในภูมิประเทศที่ใช้ทีฆันดรอัตราเป็น 82 องศา 30 ลิปดา)  ต่อไปจะถือเอาชะตานี้เป็นดวงชะตาตัวอย่างในการปฏิบัติตามหลักต่าง ๆ.

ตัวอย่าง  7 หาเวลามัธยมท้องถิ่นของเวลาเกิดในชะตาตัวอย่าง (ทีฆ. อัตราเป็นตะวันออก 82° 30'    ของกรีนิชเท่ากับ 5 ชั่วโมง 30 นาที  ตะวันออกของเวลามัธยมกรีนิช)

ทีฆ. อัตรา.                                                                            82° 30

ทีฆ. ท้องถิ่น.                                                                        77° 35

จำนวนแตกต่างระหว่างทีฆ. อัตรากับทีฆ. ท้องถิ่น     4° 55

5° 55'   ÷ 15 = 19 นาที  40 วินาที

เพราะว่า ทีฆ. ท้องถิ่นน้อยกว่า ทีฆ. อัตรา  ต้องเอาเวลาที่ได้นี้ลบจากเวลาอัตรา.

ฉะนั้น  เวลามัธยมท้องถิ่น 2.20.00 – 0.19.40  =  2 น.  หลังเที่ยง  ดังนั้นเวลามัธยมท้องถิ่นเมื่อเกิด 2 นาฬิกาหลังเที่ยง.

65.  สุรโยทัยชนม์กาลฆฑิกา สุรโยทัยชนม์กาลฆฑิกาเป็นจำนวนมหานาทีจากอาทิตย์ขึ้นถึงเวลาเกิด  ทีแรกให้หาเวลามัธยมท้องถิ่นของเวลาเกิดและของเวลาอาทิตย์ขึ้น  แล้วทำตามกฎต่อไปนี้ (24 วินาที = 1 วิมหานาที 24 นาที = 1 มหานาที 1 ชั่วโมง – 2 มหานาทีครึ่ง)

เวลาเกิดลบด้วยเวลาอาทิตย์ขึ้นคูณด้วย 2 หรือ 2.5  =  สุรโยทัยชนม์กาลฆฑิกา.

เวลา 35


ตัวอย่าง  8 หาสุรโยทัยชนม์กาลฆฑิกา  ในชะตาตัวอย่างอาทิตย์ขึ้นเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม (เวลามัธยมท้องถิ่น) 5.54 ก.ท. เวลาเกิด (เวลามัธยมท้องถิ่น) 2 ล.ท.

2.00 ล.ท. – 5.54 ก.ท. X 2.5

2 ล.ท. = 14.00 น.  14.00 – 5.54  =  8 ชั่วโมง 6 นาที.

(8 ชั่วโมง  6 นาที  = 8.12 ชั่วโมง) 8.1 X 2.5  =  20.25

หรือ 20 มหานาที  15 วิมหานาที (.25 = )

ดังนั้นสุรโยทัยชนม์กาลฆฑิกา (จากอาทิตย์ขึ้นถึงเวลาเกิด)  =  20 มหานาที 15 วิมหานาที.

ตัวอย่าง  9 เกิดวันที่ 3 พฤษภาคม 75  เวลา 5.45 ก.ท.  (เวลามัธยมท้องถิ่น)  วิถ. เหนือ 13° ทีฆตะวันออก  75°  หาสุรโยทัยชนม์กาลฆฑิกา.

วันที่ 3 พฤษภาคม  อาทิตย์ขึ้น  (เวลามัธยมท้องถิ่น) = 5.42 ก.ท.

เวลาเกิด   (เวลามัธยมท้องถิ่น) = 5.45 ก.ท.

5.45 – 5.42 X 2.5, 5.45 – 5.42  =  3 นาที.

3 นาที =  ชั่วโมง  =  .05 ชั่วโมง.

.05 X 2.5  =  .125 มหานาที.

.125 มหานาที, = 60 X 125 ÷ 1000  =  7.5  หรือปัดขึ้นเป็น 8 สุรโยทับชนม์กาลฆฑิกา = 8 วิมหานาที.